फुटपाथ खोल्न खोज्दा सडक व्यापारीको बिचल्ली

काठमाडौं । आइतबार बिहान पशुपतिनाथ मन्दिरको मूल प्रवेशद्वार अगाडि मोरङकी मीना तामाङ हतार-हतार फूल-प्रसादको सामान मिलाउँदै थिइन् । उनको अनुहारमा डरले घर गरेको स्पष्टै देखिन्थ्यो ।‘गरिखान पनि डराई-डराई, लुकी-लुकी व्यापार गर्नुपर्छ’, उनले अनलाइनखबरसँग भनिन्, ‘दशैं आइसक्यो । घर जाने पैसा जुटाउन हम्मेहम्मे छ । यसरी कसरी बाँच्न सकिएला र ?’

उनका अनुसार पशुपति क्षेत्रमा कहिले काठमाडौं महानगरको प्रहरी त कहिले पशुपति विकास कोषका कर्मचारीले लखेट्छन् । ‘अस्ति भाग्दा झण्डै गाडीले किचेन । लुक्दा पनि घरभित्रै पसेर सामान खोसेर लैजान्छन्’, मीनाले भनिन् ।श्रीमान् र दुई छोराका साथ गौशालामा बसिरहेकी उनी दशैंअघि कोठा भाडा र स्कुल फिस तिरेर घर जान महामुश्किल परेको बताउँछिन् ।मीनासँगै फुटपाथ छेउमै बसेकी थिइन्, ओखलढुंगाकी उषा लुइँटेल । उनी पनि महानगरको प्रहरी बिहानै आउँदैछ कि भनेर वरपर हेर्दै आफ्ना सामान सम्हालिरहेकी थिइन् ।‘हाम्रो पीडा कसैले सुन्दैन, दुःख आफैंसँग छ’ उनले भनिन्, ‘५०० को सामान बेच्न दिनभर दशतिर लुक्दै, भाग्दै गर्नुपर्छ । कतिबेला आएर लछारपछार पार्दै सामान खोसेर लैजान्छन्, ठेगान हुँदैन ।’

गौशालाको फुटपाथमा कपडा बेच्न बसेकी धनगढीकी रोजिता ढुंगेलले काठमाडौंका मेयर बालेन्द्र (बालेन) साहप्रति चर्को गुनासो गरिन् ।‘ढाडको अप्रेसन गरेकाले गह्रौं काम गर्न सक्दिनँ, छोरो सानै छ, यही बाटोको व्यापारले जिन्दगी चलाउनुपरेको छ’ उनले भनिन्, ‘कोठाको भाडा नै सात हजार छ, तर नयाँ मेयर आएपछि हामीलाई भोकै सुत्ने बनाउन लागेको छ ।’महानगरपालिकाले व्यवस्थित ठाउँ देखाइदिए त्यहाँ जान आफू तयार रहेको उनले बताइन् । ‘तर, ठाउँ पनि तोकेको होइन । बेलुका आठ बजेपछि मात्र बेच्न भन्छ, तर त्यतिबेला को मान्छे हुन्छ र व्यापार गर्नु !’बालाजु, माछापोखरीको सडकपेटीमा तरकारी व्यापार गर्दै आएकी नुवाकोटकी पवित्रा तामाङ गरिबमाथि महानगरपालिका खनिएको बताउँछिन् ।

‘व्यापार हुने समयमा आएर ठेला उठाएर लगिदिन्छ’ उनले भनिन्, ‘शहर त धनीको लागि मात्र रहेछ !’नगर प्रहरीले ३० हजारको ठेलागाढा र ८ हजारको ढक-तराजु खोसेर लगिदिएको उनले बताइन् । ‘महानगरको लागि त्यो कवाडी होला, तर मेरो लागि परिवारको सर्वस्व हो, महानगरले गरिबको पसिना लुटेरै लग्यो ।’

विदेशमा गएर पनि दुःख नै पाएको, आफ्नै देशमा गरिखान खोज्दा झन् हण्डर पाएको पवित्राले बताइन् ।