नेपालकै पहिलो सर्प महोत्सव नवलपुरको कावासोतीमा

कावासोती ।पुर्वी नवलपरासी नवलपुरको कावासोतीमा नेपालकै पहिलो सर्प महोसत्व कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ । सधैं मनोरञ्जनसंगै बिभिन्न मेला महोसत्वमा सरिक भएका हामी सर्प महोत्सव भन्ने बित्तिकै भट्ट सुन्दा अच्चम लाग्न सक्छ । पूर्वी नवलपरासीको कावासोतीमा नागपञ्चमीको अवसर पारेर मानव र सर्पबीचको द्वन्द्व न्यूनीकरण गरी सर्प संरक्षण गर्ने उद्देश्यका साथ सुरु गरिएको नेपाल सर्प महोत्सव दुई दिनसम्म नेपाल सर्प महोत्सव आयोजना गरिएको थियो । नेपाल टक्सिनोलोजी सङ्घको आयोजना तथा जिल्ला डिभिजन वन कार्यालय, नवलपुर स्वास्थ्य कार्यालय नवलपुर , नेपाल रेडक्रस सोसाइटि र मध्यबिन्दु बहुमुखी क्याम्पसको सहआयोजनामा आइतबारदेखि सुरु भएको महोत्सव दुई दिनसम्म चलेको छ ।“सर्पले पनि पृथ्वीमा मानिसको जत्तिकै महत्व बोकेको हुन्छ । किनभने सर्प पनि पारिस्थितिक पद्धतिको एउटा अंग हो । ”आफुँ पनि बचौँ र प्रकृतिलाई जोगाऔँ भन्ने हेतुले जनचेतना जगाउन नेपाल सर्प महोत्सवको आयोजना गरिएको संरक्षणकर्मी कमल देवकोटाले बताए ।

विशेष गरि गर्मियाममा तराई भेगमा सर्पदशका विरामी बढ्ने र समयमा उपचार नपाउदा मृत्यु हुने गरेको छ ।सबै सर्प विषालु हुँदैनन । सर्पले मानिसलाई टोक्ने भनेको आफ्नो बचाउका लागि गर्ने प्रतिरक्षा आक्रमण मात्रै हो । नेपालका विषालु सर्प इलापिडी, भाइपिरिडी र कोलुब्रिडी परिवारअन्तर्गत पर्छन । इलापिडी परिवारअन्तर्गत पनि धेरै विषालु सर्प जस्तैःगोमन, करेत र कोरल सर्प पर्छन । दुई दिन सम्म संचालन हुने नेपाल सर्प महोत्सवबाट कावासोतीमा रहेका सम्पुर्ण विद्यालयका विद्यार्थीलाई सचेत गराउन बर्दिया देखी आएको संरक्षणकमी जितबहादुर शाहीले बताए ।पहिला गाउँघरमा देखिने सर्प पहिचान गर्न गाह्रो हुने गरेको भएपनि अहिले सर्प महोत्सवमा अवलोकन पस्चात सर्प चिन्न सक्ने विद्यार्थीले बताएका छन । “पहिला मैले रङ हेरेर मात्रै सर्प पहिचान गर्थें, अहिले छाला हेरेर सर्प पहिचान गर्न सक्ने भएको हुँ । सर्पले डस्दा के गर्ने, सर्पको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्नेबारे पनि ज्ञान हासिल गरिसकेको छु,” विद्यार्थी मुकेश रानाले भने। नवलपुरको कावासोतीमा गरिएको सर्प महोत्सव नेपाल कै पहिलो भएको आयोजकको दावी छ । महोत्सवमा सर्प पहिचान कसरी गर्ने, सर्पबाट कसरी बच्ने उसलाई कसरी बचाउने र टोकिहाले के गर्नै भन्ने बारेमा महोत्सवमा प्रर्दशन गरिएको थियो । विभिन्न सर्पका नाम उल्लेख गरि पोष्टर र तिनका विशेषताका बारेमा स्थानीय, विद्यार्र्थी लगायतलाई जानकारी गराइएको संरक्षणकर्मी देवकोटाले जानकारी दिए । समयमा उपचार नपाएका कारण सर्पको टोकाइबाट मृत्यु हुने तथ्यांक पनि बढ्दो रहेको छ ।सर्पका बारेमा जनमानसमा धेरै किसिमका भ्रम रहेको र कतिपय अवस्थामा सर्प र सर्पको टोकाइ बारेमा सामान्य ज्ञान पनि नहुँदा धेरैले ज्यान गुमाउनु परेकाले यसबारे जानकारी दिन महोत्सव आयोजना गरिएको डा. छविलाल थापाले बताए ।

यस्तै, नवलपुर जिल्लामा मात्रै यो आ.वमा विषालु सर्पले टोकेका १२ महिला र १५ पुरुष गरि २७ जना रहेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयको तथ्यांकमा उल्लेख रहेको डा छविलाल थापाले जानकारी दिए ।आर्थिक बर्ष २०७९÷०८० मा देवचुली नगरपालिकामा चार जना पुरुषलाई सर्पले टोकेको छ । यसै गरि जिल्लामा सामान्य सर्पले टोकेका एक सय ८५ पुरुष र एक सय ७७ महिला गरि तीन सय ७२ संख्या रहेको छ स्वास्थ्य कार्यालय दिएको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।