सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण गर्न कावासोतीमा सुझाव संकलन

ज्ञानु पंगेनी
कावासोती । राष्ट्रिय बहुक्षेत्रीय सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण रणनैतिक योजना विकासको लागि कावासोती नगरपालिकाबाट सुझाव संकलन गरिएको छ ।
बुधवार स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय राष्ष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा सुचना तथा संचार केन्द्रको आयोजनामा कावासोतीमा भएको गोष्ठिमा सम्बन्धित सरोकारवालाहरुबाट सुझाव संकलन गरिएको हो ।
सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणका लागि साझेदारी कसरी गर्ने ? सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणका लागि के कस्ता कृयाकलाप गर्ने ? र नियन्त्रण तथा नियमनको लागि अनुगमन तथा कारवाहि कसरी गर्ने ? भन्ने तीन वटा मुख्य विषयमा यहाका सरोकारवालाहरुले आफ्नो सुझाव पेश गरका छन ।
तीन समूह बनाएर समूहगत रुपमा सुझाव संकलन गरिएको थियो । जसमा सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रणका लागि स्थानीय तहमा रहेका स्वास्थ्य कार्यालय , स्वास्थ्य शाखा , बालक्लब , विद्यालय लगायतका विषयगत कार्यालय तथा संघसंस्थासंग साझेदार गर्न सकिने सुझाव दिएका छन । प्रतेक साझेदार संघसंस्थाहरुको भुमिका निर्धारण गरेर काम गर्नुपर्ने , सूर्तीजन्य पदार्थको असर रोकथाम र नियन्त्रणका बारेमा स्थानीय पाठ्यक्रममा समावेश गरिनुपर्ने , पेशागत संगसंगठनहरुमा आबद्ध व्यक्तिहरुले सूर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्न नपाईने व्यवस्था गर्नुपर्ने , वडा कार्यालयहरु सर्वप्रथम टोबाको फ्री जोन कायम गर्ने जस्ता कृयाकलाप गर्न सुझाव पेश गरिएको छ ।
यस्तै सार्वजनिक स्थानमा धुम्रपान तथा मद्यपान निषेधित क्षेत्रको कार्यविधी तयार गर्ने र आचारसंहीताहरु तयार गर्ने , कार्यविधिहरु तयार गर्ने , प्रयोगकर्ताहरुको जानकारीको लागि तथ्याँक संलकन गर्ने , समुदायस्तरको सचेतनामुलक कार्यक्रमहरु स्थानीय तहको नीति तथा योजनाहरुमा समावेश गरी सञ्चालन गर्नुपर्ने , सञ्चार माध्यमहरुबाट सचेतनामुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्नुपर्ने , व्यवसाय दर्ता एवम कार्यविधिमा नै यस्ता क्रियाकलापहरुको न्युनिकरणको लागि पहलकदमी चाल्नुपर्ने लगायतका काम गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन ।
यसैगरि नगरस्तरीय अनुगमन संरचना तयार गरेर नियमन र कारवाहि गनुपर्नेमा यहाका सरोकारवालाले जोड दिएका छन । मासिक रुपमा स्थान अनुसार आवश्यक पर्ने सरोकारवाला निकायहरुसंगको समन्वयमा अनुगमन गर्ने र त्यसको प्रतिवेदनको आधारमा कार्यान्वयन गनुपर्ने बताएका छन ।
यसैगरि सेवनकर्ताको उमेरको हद तोक्नुपर्ने , विक्रि वितरणको समय तोक्नुपर्ने , सूर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने निश्चित स्थान तोक्नुपर्ने , सूर्तीजन्य पदार्थ विक्रि वितरणको लागि लाईसेन्सको व्यवस्था गर्नुपर्ने तथा दण्ड सजाय र जरीवानाको व्यवस्था गरिनुपर्नेमा जोड दिएका छन ।
कार्यक्रममा कावासोती नगरपालिकाका विषयत क्षेत्रका संयोजक , स्वास्थ्यचौकीका प्रमुख , शिक्षा शाखा , उद्योगी व्यवसायी , संचारकर्मी लगायतको सहभागिता रहेको थियो ।
कार्यक्रममा सहजीकरण गर्दै डाक्टर भक्त केसीले सूर्तीजन्य पदार्थ सेवनकै कारण नेपालमा वर्षेनी २७ हजार मानिषको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्ग रहेकाले यसलाई समयमै नियन्त्रण गर्न नसकेमा जनस्वास्थ्यमा गम्भिर समस्या उत्पन्न हुने हुदा सरकारले रणनैतिक योजना बनाएर यसलाई नियन्त्रण गर्न लागेको बताए । देशका ७७ वटा जिल्लामा काठमाण्डौ र नवलपुर दुई वटा जिल्लाबाट मात्रै यसरी सुझाव संकलनको काम गरिएको उनले जानकारी दिए । यी दुई जिल्लाबाट संकलन भएको सुझावबाट नै सरकारले रणनैतिक योजना र नितिगत व्यवस्था गर्ने उनको भनाई थियो ।
सूर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण एउटा मात्र निकायले गर्न नसक्ने हुदा बहुक्षेत्रीय समन्वयबाट यसको नियन्त्रणका लागि गोष्ठिको आयोना गरिएको उनले बताए ।
कार्यक्रममा कावासोती नगरपालिकाकी प्रमुख चन्द्र कुमारी पुनले देशभरबाट नवलपुर जिल्ला सुझाव संकलनका लागि चुनिएकोमा खुसी लागेको भन्दै गोष्ठिबाट आएका सुझावहरुलाई नगरपालिकाले कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाईन ।
नवलपुरका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रीनाथ पौडेलले कावासोती र नवलपुरका कतिपय सार्वजनिक संस्था , विद्यालय तथा क्याम्पसले भाडामा दिने सटरहरुमा नै सूर्तीजन्य पदार्थ र मादक पदार्थको बेचविखन हुनु नकारात्मक पक्ष रहेको बताए । शिक्षा दिने पवित्र स्थानहरुबाट नै आम्दानी गर्ने नाममा हाताभित्रै यस्ता वस्तुको बेचबिखन गर्न नहुने उनले बताए । यस विषयमा स्थानीय तहबाट आवश्यक निति नियम बनाएर निरुत्साहित गर्न उनले सुझाव समेत दिए ।