अन्तराष्ट्रिय रुपमा लैङ्गिक हिंसा अन्त्यका लागि १६ दिने अभियानमा भएको महिला उम्मेदवारी

– ठाकुर प्रसाद पाण्डे
निम्नवर्गिय परिवार, श्रीमानबाट अलगिनु परेको पीडा एउटा छोरा सामुदायिक विद्यालयमा पढाउदै, घरको जायजेथा घितो राखेर अध्ययनको लागि विदेश पठाएको अवस्था, कोरोनाको महामारीबाट रोजगारी गुमाउदा घरबाट खर्च पठाउनु परेको बाध्यता ! महिला त्यसमा पनि जनजाति, गुरुङ ।
यि सबै पीडाबाट माथि उठेर सामाजिक संस्थाको नेतृत्वको लागि अगाडी बढेको व्यक्ति हुन् लालमाया गुरुङ (सरिता) । विगत ३ वर्षदेखि अमरापुरी खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्ता संस्थाको उपाध्यक्ष पदमा रहेर उपभोक्ताको सेवामा हरेक दिन आफुलाई समाहित गरेकी उनि अहिले संस्थाको नेतृत्वको लागि अध्यक्ष पदमा उम्मेदावरी दिएर अगाडी बढेकी छन् । नारी अधिकार र सहभागिता नारा लगाउने राजनिति वृत्त, सामाजिक संघसंस्थाहरु माथि अहिले एउटा दायित्व आएको छ सरितालाई विजय बनाउने ।
तर, पवित्र भावले सेवा तथा सहयोग गर्दछु भनेर आफुलाई यस क्षेत्रमा उभ्याउन खोजेको उनको यो प्रयासमा उनको इमान्दारिता र योगदान मुल्यांकन गर्नुको साटो हिनताबोध गराउने, निष्कृय बनाउन खोजिदैछ । जसले महिला मुक्ति, महिला सहभागिता, लैंगिक हिंसा अन्त्यको लागि नारा लगाउने विभिन्न राजनितिक दल, समुह, संघसंस्था र सिंगो अमरापुरीबासीको लागि गम्भीर चुनौती थपेको छ । महिलाको सहभागिता विना समावेशी र समानुपाति बिकास सम्भव छैन भनेर सरकार र पार्टीले महिला सहभागितामा अनिवार्य ३३ प्रतिशतको नीति बनाएर कार्यान्वयनमा जादा महिलालाई सामाजिक संस्थाको नेतृत्वमा ल्याउन हुदैन भनेर लान्छना लगाउने कतिपय नेतृत्व र बुद्धिजिविहरुलाई सरिताको उम्मेदावरीले गिज्जाई रहेको छ ।
नवलपरासी पूर्व साविक अमरापुरी गा.वि.स. अन्तर्गत हाल गैंडाकोट नगरपालिकाको १४ देखि १७ नं. वडामा पर्ने उक्त खानेपानी संस्थाको सातौं अधिवेशनमा अध्यक्षको पदका लागि निवर्तमान अध्यक्ष र अघिल्लो चुनावका उपविजेता गरी २ जना पुरुष उम्मेदवारहरु उनिसंग चुनावी प्रतिस्पर्धामा रहेकी छन् । दुवै उम्मेदवारसंग प्रतिस्पर्धा गर्दै आफुलाई नेतृत्वमा स्थापित गराउन अग्रसर उनको यो कदम महिला मुक्ति र सहभागिताको लागि एउटा कोशेढुंगा हो ।
सामाजिक संरचनागत हालको अवस्थामा पुरुषहरुले थुप्रै स्थानमा आफ्नो क्षमता बिकासको लागि अवसर प्राप्त गर्दछन् । तर, महिलाहरुलाई विभिन्न बाहानमा नेतृत्वमा स्थापित हुने सम्भावना कम रहन्छ । यसर्थ महिलालाई बिकासको मुल प्रवाहमा ल्याउन पुरुषहरुको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । र साथ सहयोग अनिवार्य छ भन्ने कुरालाई स्वीकार नगरी एउटी नारीको सहास त्याग र बलिदान प्रति पुरुषत्वको नामले पितृसत्ताको आडमा गरिएको यो प्रतिस्पर्धा अझैपनि महिला मुक्ति र सहभागिता नचाहेने व्यक्ति र समाजको प्रतिबिम्व हो ।
हाम्रो समाजमा महिला, दलित, जनजाति, आदिवासीको नामलाई राजनितिको मागि खाने भाडो बनाउनेहरुले यो बुझ्नु जरुरी छ भने एउटा जनजाति महिलाको उम्मेदवारी भइरहदा अरु जनजाति तथा महिलाहरुले पुरुष वर्गलाई विजयी गराउनु भनेको महिला मात्रैको असफलता होइन सिंगो अमरापुरीबासी आम राजनितिकर्मी, संघसंस्था, नागरिक समाज, सबैको लागि लज्जास्पद विषय हो । एउटा महिलाको पराजयमाथी विजयी उत्सव मनाउने समाजले आगामी दिनमा महिला अधिकार, महिला मुक्तिको भाषण गर्नु भनेको आफुनै परिवर्तनको बाधक हो भन्ने कुरालाई पस्ट्याउदछ ।
तसर्थ, संयोगले लैंगिक हिंसाको १६ दिने अधियानमा एउटी नारीको चुनावी प्रतिस्पर्धालाई सकारात्मक सहयोग नगर्नु अप्रत्यक्ष रुपमा महिलाको साहास प्रति अवमुल्यांकन हो भने २१ औं सताब्दीमा पनि सक्नेले कमजोर माथि गरेको अन्याय हो । यो नै लैंगिक हिंसाको नमुना हो ।
अन्तमा महिलाको स्वाभिमानलाई सम्मान गर्ने वर्ग, लिंग, क्षेत्र, जाति सबै प्रति सद्भाव सहयोगले भोलिको हाम्रो भविष्य निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान गर्छ । अमारापुरी बासीको लागि उनको विजय महिला मुक्ति र महिला सहभागिताको लागि कोशेढुंगा सावित हुनेछ ।
(लेखक : सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ, नवलपुरको जिल्ला अध्यक्ष हुन् ।)