वर्षौँको पहलपछि दुम्किबास–त्रिवेणी सडकले समात्यो गति , अध्यक्ष गिरी भन्छन्– ‘अब निर्माणको चरणतर्फ अघि बढ्यो’

दुम्किबास । वर्षौँ देखि प्रतीक्षामा रहेको दुम्किबास–त्रिवेणी सडक निर्माणको प्रक्रिया फेरि अघि बढेको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, मध्यवर्ती क्षेत्र तथा वनसँग सम्बन्धित आवश्यक वातावरणीय प्रक्रिया पूरा गर्ने क्रममा महत्वपूर्ण स्वीकृति प्राप्त भएपछि सडक आयोजना निर्माणको चरणतर्फ अघि बढ्ने बाटो खुलेको हो । नेपाल सरकारको कृषि, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले करिब २० किलोमिटर लामो दुम्किबास–त्रिवेणी सडक आयोजनाको क्षेत्र निर्धारण तथा वातावरणीय अध्ययनका लागि आवश्यक कार्यसूची स्वीकृत गरेको छ । मन्त्रालयको मन्त्रिस्तरीय निर्णयसँगै अब सडकको विस्तृत वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (EIA) तथा विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन (DPR) तयार गर्ने प्रक्रिया अघि बढ्ने भएको छ । लामो समयदेखि विभिन्न कारणले रोकिएको सडकको प्रक्रिया पुनः अघि बढेपछि स्थानीय तहले यसलाई सकारात्मक उपलब्धिका रूपमा लिएको छ । विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका अध्यक्ष घनश्याम गिरीले सडक निर्माणका लागि आवश्यक स्वीकृति र प्रक्रियाहरू क्रमशः टुंगिँदै गएको बताएका छन् । अध्यक्ष गिरीका अनुसार २०८२ साल भदौ २१ गतेको बैठकपछि रोकिएको फाइल करिब एक वर्षपछि पुनः अघि बढेको हो । संघीय तथा प्रदेश सरकारसँगको समन्वय र सम्बन्धित निकायसँग भएका विभिन्न चरणका छलफलपछि अहिले वातावरणीय अध्ययनका लागि आवश्यक स्वीकृति प्राप्त भएको उनले बताए ।  “त्रिवेणी गाउँपालिकाको यो बहुप्रतिक्षित गौरवको योजना हो । लामो समयदेखि हामीले यसको विकासको अवधारणालाई अगाडि बढाउँदै आएका थियौँ । अहिले स्वीकृति प्राप्त भएको छ । यसका लागि संघीय सरकार र प्रदेश सरकारलाई धन्यवाद दिन चाहन्छौँ । अब त्रिवेणी–दुम्किबास सडक निर्माणको चरणतर्फ अगाडि बढेको जानकारी गराउन चाहन्छु,” अध्यक्ष गिरीले भने ।

निकुञ्ज र वनका कारण प्रक्रिया लामो

दुम्किबास–त्रिवेणी सडकको ठूलो हिस्सा वन, मध्यवर्ती क्षेत्र तथा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जसँग सम्बन्धित भएकाले सडक निर्माणका लागि सामान्य आयोजनाभन्दा बढी वातावरणीय तथा कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने अवस्था छ । अध्यक्ष गिरीका अनुसार सडक निर्माणअघि परामर्शदाता छनोट, वातावरणीय प्रभाव अध्ययन, DPR तयारी तथा सम्बन्धित निकायबाट स्वीकृति लिनुपर्ने विभिन्न चरण रहेका छन् । अहिले तीमध्ये महत्वपूर्ण चरणहरू अघि बढेका छन् । “राष्ट्रिय निकुञ्ज, मध्यवर्ती क्षेत्र वा वनसँग सम्बन्धित सडक निर्माण गर्दा आवश्यक स्वीकृति र अनुमतिका चरणहरू हुन्छन् । ती चरणमध्ये परामर्शदाता छनोट, EIA गर्नुपर्ने, DPR गर्नुपर्ने र त्यसका लागि आवश्यक स्वीकृतिहरू लिनुपर्ने प्रक्रिया अब अगाडि बढेको छ,” उनले भने । सरल भाषामा भन्नुपर्दा, EIA मार्फत सडक निर्माण गर्दा वन, वन्यजन्तु, वातावरण र स्थानीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने प्रभावको अध्ययन गरिनेछ । त्यसपछि सडक कसरी निर्माण गर्ने भन्ने प्राविधिक योजना अर्थात् DPR तयार हुनेछ ।

हुलाकी राजमार्ग अन्तर्गत पर्ने सडक

दुम्किबास–त्रिवेणी सडकलाई विगतदेखि नै राष्ट्रिय राजमार्ग एन–७२ अन्तर्गत राखिएको छ । यसको निर्माणको जिम्मेवारी हुलाकी राजमार्ग निर्देशनालयमार्फत अघि बढाउने विषय पनि यसअघि नै टुंगो लागिसकेको अध्यक्ष गिरीले बताए । सडकको वातावरणीय अध्ययनका लागि आवश्यक स्वीकृति प्राप्त गराउन पछिल्लो समय विभिन्न तहमा छलफल भएको र त्यसको परिणाम अहिले देखिएको उनको भनाइ छ । “एसडी र टीओआरका लागि हामीले धेरैवटा बैठक गरेका थियौँ । ती बैठकमा भएका छलफल अहिले फलदायी भएका छन् । परामर्शदाताले EIA र DPR को जिम्मेवारी पाएको छ र सम्बन्धित मन्त्रालयबाट मन्त्रिस्तरीय निर्णय भएर काम अगाडि बढेको छ,” अध्यक्ष गिरीले भने ।

स्थानीयको वर्षौँदेखिको प्रतीक्षा

दुम्किबास–त्रिवेणी सडकलाई विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकाले गौरवको योजनाका रूपमा अघि बढाउँदै आएको छ । सडक निर्माण भएमा दुम्किबासदेखि त्रिवेणीसम्मको आवागमन सहज हुनुका साथै स्थानीय उत्पादनको बजारीकरण, पर्यटन तथा आर्थिक गतिविधिमा समेत सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । वर्षौँदेखि विभिन्न प्रक्रिया र स्वीकृतिको पर्खाइमा रहेको सडकको काम अब वातावरणीय अध्ययन हुँदै निर्माणतर्फ अघि बढ्ने अवस्था बनेको छ ।