मध्यबिन्दु नगरपालीकामा कानुन मिच्दै दोश्रो विवाह दर्ता

ज्ञानु पंगेनी
कावासोती । नवलपुरको मध्यविन्दु नगरपालिका वडा नम्बर ४ घोम्पुरामा वडा सचिवले दोश्रो विवाहको विवाह दर्ता गरिदिएका छन । २०७५ सालको भदौ एक गतेबाट लागु भएको मुलुकी अपराध संहित अन्तरगतको विवाह सम्बन्धि कसुरमा दोश्रो विवाह गर्न नपाईने र गरेमा स्वतः खारेज हुने कानुनी व्यवस्था छ । तर यहाका एक जना वडा सचिवले भने दोश्रो विवाहलाई वैद्यानिकता दिएका छन ।
मध्यविन्दु नगरपालिका वडा नम्बर ४ घोम्पुराका प्रेमलाल महतो र जानवी महतोको दोश्रो विवाहलाई वडा सचिव विनय वस्तिले विवाह दर्ता गरिदिएका हुन । वडा कार्यालयमा गत फागुन ५ गते उनीहरुको विवाद दर्ता भएको हो । प्रेमलालकी जेठी श्रीमती सुस्मा महतोले र उनका आफन्तजनले वडा सचिवले आर्थिक चलखेलका आधारमा विवाह दर्ता गरिदिएको आरोप लगाएका छन । जेठी श्रीमती छ भन्ने जान्दा जान्दै पनि सचिवले दोश्रो विवाह दर्ता गरेकाले उनलाई कारवाहि हुनुपर्ने माग समेत गरेका छन । जेठी श्रीमती सुस्माले श्रीमान विरुद्ध जिल्ला प्रहरी कार्यालय नवलपरासी पूर्वमा बहुविवाहको किटानी जाहेरी दिएकी छिन । सुस्माका अनुसार एक महिना अघि नै प्रहरीमा जाहेरी दिन खोज्दा प्रहरीले जाहेरी लिन मानेन । प्रमाण नपुकेको भन्दै प्रहरीले एक महिनासम्म आलटाल गर्दै आईरहेको थियो । विभिन्न महिला अधिकारकर्मी , नागरिक समाज , पत्रकार लगायतको टोलीले दबाब दिएपछि मात्रै प्रहरीले जाहेरी दर्ता गरेको हो ।
जिल्ला प्रशाशन कार्यालय नवलपरासी पूर्वमा समेत विवाह दर्ता खारेज गर्न निवेदन दिएको भए पनि प्रशाशनले समेत पहल नगरेको सुस्माले बताईन । प्रशाशनमा फागुन १५ गते नै विवाह दर्ता खारेज गर्न निवेदन दिएको सुस्माले जानकारी दिईन । श्रीमान पक्षबाट आर्थिक प्रलोभन र दबाबमा परेर प्रहरी प्रशाशनले जाहेरी लिन नखोजेको उनको आरोप छ । सचिव विनय वस्तिले भने आफु कुनै पनि प्रलोभनमा नपरेको बताएका छन । प्रेमलालले आफुलाई झुक्काएको वस्तिको भनाई छ । प्रेमलालले २०७१ सालमा नै विवाह गरेको र कान्छी श्रीमतीसंग छोरा समेत रहेकाले छोराको जन्मदर्ता गर्न विवाह दर्ता आवश्यक परेको भनेपछि आफुले दर्ता गरेको उनले बताए । तर कान्छीसंग छोरा नभएको आफुले पछि मात्रै थाहा पाएको उनको भनाई छ । वस्तिका अनुसार २०७५ सालको भदौ एक गतेभन्दा पहिले भएको विवाहलाई बहुविवाह भए पनि दर्ता गर्न मिल्ने केन्द्रिय पंजिकरण विभागले कानुन मन्त्रालयसंग परिपत्र गरेकाले सोहि आधारमा आफुले दर्ता गरिदिएको वस्तिको भनाई छ ।
एक महिनासम्म पनि जाहेरी दर्ता नगरेको सन्दर्भमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय नवलपरासी पूर्वका डि. एस.पि अर्नुन रानाभाटले प्रमाण अपुग भएकाले घटनाका बारेमा सोधपुछ गर्ने काम भईरहेको हुदा जाहेरी दर्ता नभएको प्रतिकृया दिएका छन ।
श्रीमानको नामको नागरिकता छ तर विवाह दर्ता छैन
सुस्मासंग श्रीमानको नामको नागरिकता छ , छोराछोरीको जन्मदर्तामा पनि बनिसकेको छ । तर विवाहदर्ता छैन । सुस्मा र प्रेमलालको विवाह भएको १८ वर्ष भएको छ । ठूली छोरी १७ वर्षकी , माईली छोरी १५ वर्षकी र कान्छो छोरा ६ वर्षका छन । सुस्माले विवाह दर्ताका लागि पटक पटक श्रीमानसंग कुरा राखेको भए पनि श्रीमानले वास्ता नगरेको उनको भनाई छ । ‘पहिले विवाह दर्ताको त्यति चलन थिएन । त्यहि पनि मैले विवाह दर्ता गर्न भनेर श्रीमानसंग भनेको थिए । श्रीमानले मेरो नामको नागरिकता भए पछि तलाई किन विवाह दर्ता चाहियो भन्नुहुन्थ्यो । त्यसैले बनाईन । ’
सुस्मालाई विवाह दर्ता नभएका कारणले आफु समस्यामा पर्छु कि भन्ने पिर छ । श्रीमानले भएको धनसम्पत्ती सबै बेचबिखन गरेर सक्न लागेकाले छोराछोरीको लालनपालनमा समस्या हुने हो कि भन्ने चिन्ता लागेको सुस्माले बताईन । श्रीमान पनि आफुसंग नहुने भएको सम्पत्री पनि श्रीमानले बेचेर सक्ने गर्दा छोराछोरी र आफुलाई बिचल्लीमा पार्छन कि? भन्ने चिन्ताले सुस्मालाई सताएको छ । उनले आफुलाई न्याय दिलाउन सबै सम्बन्धित निकायसंग आग्रह समेत गरेकि छिन ।