पत्रकारितासँगै कागती खेतीमा रमाउँदै विद्रोही गिरी, २५ वर्षे बाँझो जमिनमा फलाए १ हजार ९ सय बोट

नवलपुर । कलम चलाउने पेशासँगै माटोमा पसिना बगाउँदै नवलपुरका पत्रकार विद्रोही गिरी कृषि कर्ममा पनि सक्रिय हुनुभएको छ। बुलिङटार गाउँपालिका–३, चम्घामा रहेको आफ्नो फर्ममा उहाँले विगत पाँच वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा कागती खेती गर्दै आउनुभएको छ।

२५ वर्षदेखि बाँझो रहेको पैतृक जमिनलाई उत्पादनमा जोड्ने उद्देश्यले सुरु भएको उहाँको कृषि यात्रा अहिले आकर्षक कागती बगैँचामा परिणत भएको छ। २०७८ साल साउनमा बुलिङटार–५ भदौरीका खेमबहादुर गेलाङको नर्सरीबाट ३०० वटा सुन कागती–१ का बिरुवा खरिद गरेर सुरु गरिएको खेती विस्तार हुँदै अहिले करिब १ हजार ९ सय कागतीका बोट पुगेको छ।

कागतीसँगै गिरीको फर्ममा ५० बोट अमिलो, २० बोट दशहरी आँप, १० वटा कटहर, ९ वटा एभोकाडो र ताइवानी अम्बालगायतका फलफूल पनि छन्। बाँझो जमिनलाई फलफूलको बगैँचामा परिणत गर्दै उहाँले कृषि क्षेत्रमा नयाँ सम्भावना खोजिरहनुभएको छ।

गत वर्षदेखि कागती उत्पादन लिन सुरु गर्नुभएका गिरीले यस वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा बजारमा पठाउन थाल्नुभएको छ। उहाँको फर्ममा उत्पादित कागती कावासोती, नारायणघाट, पोखरा हुँदै काठमाडौंसम्म पुग्ने गरेको छ।

‘सुरु गर्दा कसैले पत्याएका थिएनन्’

कागती खेती सुरु गर्दा धेरैले विश्वास नगरे पनि अहिले बगैँचामा उत्पादन र बजार दुवै देखिन थालेको गिरी बताउनुहुन्छ।

“कागती खेती सुरु गर्दा कसैले पत्याएकै थिएनन्। अहिले उत्पादन हुने रहेछ, बिक्री पनि गर्न सकिन्छ भन्ने धारणा विकास भएको छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ।

तर उत्पादन गर्नुभन्दा बजार व्यवस्थापन झनै चुनौतीपूर्ण रहेको उहाँको अनुभव छ। नेपाली कागतीले उचित मूल्य पाउन नसक्दा किसान निराश हुने गरेको उहाँ बताउनुहुन्छ। भारतीय कागतीको आयातका कारण नेपाली उत्पादनले प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन भइरहेको उहाँको गुनासो छ।

स्थानीय बजारमा कागतीको मूल्य प्रतिकिलो ८० देखि १२० रुपैयाँसम्म पुग्ने गरे पनि किसानले सोहीअनुसारको मूल्य पाउन मुस्किल हुने उहाँ बताउनुहुन्छ। असारदेखि कात्तिकसम्म भारतीय कागतीको आयातमा कडाइ गर्न सके नेपाली किसानले सहज रूपमा बजार पाउने उहाँको सुझाव छ।

एउटै बोटबाट ३० किलोसम्म उत्पादनको अपेक्षा

यस वर्ष एउटा कागतीको बोटबाट औसत ३० किलोसम्म उत्पादन हुने गिरीको अनुमान छ। करिब ३०० बोटले यस वर्ष राम्रो उत्पादन दिनेछन् भने बाँकी बोटले आगामी वर्षदेखि उत्पादन दिन थाल्ने उहाँको अपेक्षा छ।

फर्मको नियमित रेखदेखका लागि एक जना कामदार राखिएको छ। उत्पादनको सिजनमा भने थप कामदार परिचालन गरी बगैँचाको हेरचाह गर्ने गरिएको छ।

कागतीसँगै स्थानीय गाई संरक्षण

गिरीको कृषि कर्म कागतीमा मात्र सीमित छैन। उहाँ स्थानीय जातका गाई संरक्षणमा समेत सक्रिय हुनुहुन्छ। कोरली र बाछी संकलन गर्दै स्थानीय जातका गाईको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा पनि उहाँले ध्यान दिनुभएको छ।

बाँझो रहेको जमिनलाई उत्पादनशील बनाउँदै फलफूल खेती विस्तार गर्ने उहाँको अभियानले गाउँमै उत्पादन र रोजगारीको सम्भावना बढाएको छ। कृषि क्षेत्रमा सम्भावना देखेपछि युवाहरूले पनि बाँझो जमिनलाई सदुपयोग गरेर व्यावसायिक खेतीतर्फ लाग्नुपर्ने उहाँको धारणा छ।

कृषि विकास कार्यालय नवलपुरका अनुसार बुलिङटार गाउँपालिका कागती खेतीका लागि जिल्लाकै अग्रणी क्षेत्रमध्ये एक हो। यही सम्भावनालाई पछ्याउँदै पत्रकार गिरीले बुलिङटार–३ चम्घामा सुरु गरेको कागती खेती अहिले बाँझो जमिनलाई उत्पादनमा बदल्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण बनेको छ।